Gumy do przyssawek CNC – dobór, wymiary, OEM i kompatybilność

Najważniejszym wyjątkiem są dwie bardzo podobne gumy:

125×75 L oraz 125×75 F.

Właśnie przy nich należy dodatkowo sprawdzić rodzinę bloku i wymiar jego dolnej stopy.

Krótkie odpowiedzi o producencie, zakupie i jakości: VacuSystem jest polskim producentem zamienników gum i uszczelek do wybranych przyssawek oraz bloków podciśnieniowych CNC. Produkty powstają w Polsce i mają własne oznaczenia katalogowe umieszczone na spodzie; więcej informacji znajdziesz w artykule Zamienniki gum do CNC – producent, zakup i jakość.

Jeżeli potrzebujesz informacji o całym systemie mocowania, zobacz również: mocowania podciśnieniowe CNC – przyssawki, stoły próżniowe i systemy mocowania.

---

Dobór górnej gumy do przyssawki CNC

Najważniejszą zasadę można przedstawić w jednej tabeli:

Dolna stopa bloku	Rodzina bloku	Pasujące górne gumy VacuSystem
160×115 mm	rodzina HOMAG	160.115.L, 125.75.L, 120.50.FL
140×115 mm	druga główna rodzina bloków	140.115.F, 125.75.F, 120.50.FL

Tabela kompatybilności gum do przyssawek CNC: wymiar, VacuSystem, OEM, maszyna i wysokość bloku

Tabela łączy podstawowe identyfikatory pięciu najczęściej stosowanych górnych gum VacuSystem. Numer OEM należy zawsze porównać z oznaczeniem na części lub dokumentacją bloku. Sama marka maszyny nie wystarcza do bezpiecznego doboru.

Wymiar górnej gumy	Oznaczenie VacuSystem	Numer OEM górnej gumy	Maszyna / system spotykany w zgodnych zastosowaniach	Wysokość bloku
160×115 mm	160.115.L	HOMAG 4-011-11-0192	HOMAG, Weeke, IMA; odpowiednie bloki rodziny ze stopą 160×115 mm	Nie zmienia doboru górnej gumy*
125×75 mm, wariant L	125.75.L	HOMAG 4-011-11-0196	HOMAG, Weeke, IMA; odpowiednie bloki rodziny ze stopą 160×115 mm	Nie zmienia doboru górnej gumy*
140×115 mm	140.115.F	Schmalz 10.01.12.00488; spotykane także oznaczenia producentów maszyn wymienione niżej	HOMAG/Weeke, IMA, Busellato, Holz-Her, Masterwood, SCM/Morbidelli, CMS; odpowiednie bloki rodziny ze stopą 140×115 mm	Nie zmienia doboru górnej gumy*
125×75 mm, wariant F	125.75.F	Schmalz 10.01.12.00011	System Schmalz; odpowiednie bloki rodziny ze stopą 140×115 mm	Nie zmienia doboru górnej gumy*
120×50 mm	120.50.FL	HOMAG 4-011-11-0119; IMA 092 740 i 10-564-669	Odpowiednie bloki obu rodzin: stopa 160×115 i 140×115 mm	Nie zmienia doboru górnej gumy*

* Dla górnych gum wysokość bloku oraz układ K-1/K-2 nie zmieniają doboru. K-1/K-2 ma znaczenie przy doborze gumy dolnej. Wariant 125×75 trzeba dodatkowo rozróżnić jako L albo F według rodziny i dolnej stopy bloku.

Rozróżnienie numerów OEM górnych i dolnych gum

Górna i dolna guma tego samego bloku mają różne numery katalogowe i nie są elementami zamiennymi. Górna guma uszczelnia detal na przyssawce, a dolna łączy blok ze stołem, belką lub konsolą. Numer dolnej uszczelki nie powinien być używany do identyfikacji gumy górnej.

Rodzina / wymiar	Górna guma – numer OEM	Dolna guma – numer OEM	Ważna różnica
Schmalz 160×115 mm	10.01.12.00921	10.01.12.00922	00921 to guma górna; 00922 to dolna
Schmalz 140×115 mm	10.01.12.00488	10.01.12.00228 (K1) lub 10.01.12.00798 (K2)	K1/K2 rozróżnia gumę dolną, nie górną
Schmalz 125×75 mm	10.01.12.00011	Sprawdź numer według korpusu i systemu stołu	Nie dobieraj dolnej gumy wyłącznie po wymiarze górnej
Schmalz 120×50 mm	10.01.12.00012	Sprawdź numer według korpusu i systemu stołu	Potwierdź funkcję części przed zamówieniem

Przed zamówieniem porównaj numer na starej części z jej położeniem na bloku. Jeżeli numer jest nieczytelny, ustal najpierw, czy wymieniasz uszczelnienie od strony detalu, czy od strony stołu, a następnie zweryfikuj wymiar, rodzinę bloku i dokumentację maszyny.

Do przyssawek stosowanych w wybranych maszynach Morbidelli i SCM Tech dostępna jest również guma do Morbidelli/SCM Tech Ø114×18 mm. Ten wariant należy identyfikować oddzielnie od prostokątnych gum rodzin 160×115 i 140×115 mm.

Stopa bloku jest szczególnie pomocna przy rozróżnianiu 125×75 L i 125×75 F.

Jeżeli blok ma stopę 160×115 mm, właściwym wariantem 125×75 jest 125.75.L.

Jeżeli blok ma stopę 140×115 mm, właściwym wariantem jest 125.75.F.

Natomiast 120.50.FL jest wspólną gumą dla obu rodzin.

Kompatybilne górne części eksploatacyjne typu VCSP-O zostały zebrane w hubie Górne płyty ssące VCSP-O. VCSP-O jest oznaczeniem typu górnej płyty, natomiast numer OEM identyfikuje konkretną wersję katalogową. Przed wyborem należy sprawdzić wymiar, geometrię oraz wykonanie bloku K1 lub K2.

Produkty można również przeglądać według rodziny bloku:

• gumy do przyssawek CNC – stopa 160×115 mm
• gumy do przyssawek CNC – stopa 140×115 mm

---

Identyfikacja gumy krok po kroku

3. Jeżeli numer gumy jest nieczytelny – zmierz ją

Dla większości górnych gum wystarcza zewnętrzny wymiar gumy:

Zmierzona guma	VacuSystem
160×115	160.115.L
140×115	140.115.F
120×50	120.50.FL

Jeżeli zmierzona guma ma 125×75 mm, trzeba dodatkowo ustalić, czy jest to wariant L czy F.

4. Sprawdź naklejkę bloku

---

Gumy do bloków ze stopą 160×115 mm

Guma 160×115 – VacuSystem 160.115.L

Guma 125×75 L – VacuSystem 125.75.L

Guma 120×50 – VacuSystem 120.50.FL

---

Gumy do bloków ze stopą 140×115 mm

Guma 140×115 – VacuSystem 140.115.F

Guma 125×75 F – VacuSystem 125.75.F

Guma 120×50

---

Rozróżnienie wariantów 125×75 L i 125×75 F

Najprościej zapamiętać:

---

Guma 120×50 – jeden wariant dla obu rodzin bloków

W zależności od producenta maszyny ta sama część występuje pod różnymi oznaczeniami:

Producent / dostawca	Numer
Schmalz	10.01.12.00012
HOMAG / Weeke	4-011-11-0119
IMA	092 740 / 10-564-669
Holz-Her	2889242
Busellato	37400070 000
Masterwood	VN 000104
VacuSystem	120.50.FL

Różne numery katalogowe nie oznaczają w tym przypadku różnych gum.

→ Guma 120×50 VacuSystem 120.50.FL

---

Wysokość bloku a dobór górnej gumy

Wysokość jest parametrem całego bloku podciśnieniowego, ale nie zmienia właściwej górnej gumy.

Jeżeli blok wykorzystuje górną gumę 140×115, jest to ta sama guma niezależnie od jego wysokości.

Więcej informacji o konstrukcji całych przyssawek znajduje się w artykule budowa bloku podciśnieniowego CNC.

---

Oznaczenia K-1 i K-2 a dobór górnej gumy

To, czy blok pracuje w systemie jednoobwodowym czy dwuobwodowym, nie zmienia górnej gumy o danym wymiarze i wariancie.

System K-1/K-2 ma natomiast znaczenie przy gumach dolnych.

Budowę obu systemów opisujemy osobno w Vacupedii: Schmalz VC-K1 i VC-K2 – systemy stołów belkowych CNC.

---

Górne i dolne gumy – dwie różne zasady doboru

Więcej o systemach, w których pracują takie bloki: systemowe stoły próżniowe CNC OEM.

---

Tabela podstawowych gum VacuSystem i numerów OEM

Wymiar	VacuSystem	Przykładowy OEM	Rodzina
160×115	160.115.L	HOMAG 4-011-11-0192	stopa 160×115
125×75 L	125.75.L	HOMAG 4-011-11-0196	stopa 160×115
140×115	140.115.F	Schmalz 10.01.12.00488	stopa 140×115
125×75 F	125.75.F	Schmalz 10.01.12.00011	stopa 140×115
120×50	120.50.FL	Schmalz 10.01.12.00012	obie rodziny

Pełną ofertę części znajdziesz w kategorii zamienniki gum i uszczelek do przyssawek CNC.

---

Gumy do SCM i Morbidelli

Pozostałe gumy SCM / Morbidelli

Wymiar	VacuSystem	OEM SCM
145×145	145.145.SM	0391320413C
145×55	145.55.SM	0390320645C
180×65	180.65.SM	0390320651E

---

Gumy, profile i akcesoria do przyssawek Biesse/Rover

Systemy mocowania stosowane w centrach Biesse/Rover nie tworzą jednego uniwersalnego standardu. W zależności od konstrukcji, generacji i konfiguracji stołu występują różne przyssawki oraz elementy eksploatacyjne. Dobór trzeba wykonywać według systemu, konstrukcji przyssawki, rzeczywistego wymiaru i numeru części, a nie wyłącznie nazwy Biesse lub Rover.

W ofercie VacuSystem znajdują się m.in. górne gumy 146×132, 132×74 i 132×54 mm, guma do starszych przyssawek PTP 116×88 mm, profil lub sznur uszczelniający 8×8 mm, zawór krańcowy oraz elementy mocujące.

Zawór krańcowy, potocznie nazywany zaworem dotykowym, jest mechanicznie uruchamianym elementem przyssawki występującym w części jednoobwodowych systemów Biesse/Rover. Nie jest standardowym wyposażeniem bloków Schmalz.

→ Zobacz gumy, profile i akcesoria do przyssawek Biesse/Rover

---

Identyfikacja gumy przy nieczytelnych oznaczeniach

Jeżeli nie można odczytać numeru gumy ani naklejki bloku:

1. zmierz zewnętrzny wymiar górnej gumy;
2. jeżeli jest to 160×115, 140×115 lub 120×50 – można bezpośrednio określić właściwy wariant;
3. jeżeli jest to 125×75 – zmierz dolną stopę bloku;
4. 160×115 → 125.75.L;
5. 140×115 → 125.75.F;
6. w razie wątpliwości wykonaj zdjęcie starej gumy i bloku.

Nie ma potrzeby komplikować doboru wysokością bloku lub liczbą obwodów.

---

Producent maszyny a dobór górnej gumy

Ta sama guma może występować w maszynach różnych producentów.

Dlatego HOMAG, Weeke, IMA, Masterwood, Format-4/Felder, Holz-Her, Reichenbacher, Busellato, CMS, SCM czy Morbidelli są przydatnymi wskazówkami, ale dla większości górnych gum wymiar zewnętrzny jest bardziej bezpośrednim identyfikatorem.

Schmalz jest przy tym producentem komponentów i systemów techniki próżniowej, a nie producentem obrabiarek CNC.

Jeżeli chcesz poznać relację między maszyną, stołem i blokiem, zobacz systemowe stoły próżniowe CNC OEM.

Lignum, VCBL i oznaczenia L oraz F

W starszych opisach i dokumentacji można spotkać nazwy rodzin Lignum oraz VCBL. Sama nazwa producenta maszyny nie zawsze wystarcza do identyfikacji gumy, dlatego najbezpieczniej sprawdzić wymiar dolnej stopy bloku i oznaczenie na spodzie starej części.

• Stopa 160×115 mm: rodzina stosowana przede wszystkim w systemach HOMAG, WEEKE i IMA; odpowiadają jej górne gumy 160.115.L, 125.75.L oraz uniwersalna 120.50.FL.
• Stopa 140×115 mm: rodzina spotykana między innymi w blokach Schmalz VCBL i systemach Masterwood, Format-4/Felder, Holz-Her oraz Reichenbacher; odpowiadają jej 140.115.F, 125.75.F i 120.50.FL.
• Wycięcia „+” i „X”: mogą pomóc w rozpoznaniu rodziny, lecz nie powinny zastępować pomiaru stopy i odczytania numeru części.

Wysokość bloku oraz system jedno- lub dwuobwodowy nie zmieniają doboru górnej gumy. Wyjątkiem wymagającym szczególnej uwagi jest para 125×75 L i 125×75 F. Dolne gumy dobiera się natomiast według innej zasady i w systemach K1 oraz K2 mogą się różnić.

Przejdź do kategorii zamienniki gum do bloków podciśnieniowych albo porównaj oznaczenie części z tabelami w tym poradniku.

---

Utrata podciśnienia – przyczyny i diagnostyka

Przyssawka CNC traci podciśnienie wtedy, gdy do układu przedostaje się więcej powietrza, niż instalacja podciśnieniowa może skutecznie odprowadzić. Najczęstsze przyczyny to uszkodzona lub zużyta górna guma, nieszczelna dolna uszczelka, zabrudzony zawór, niedrożny filtr, rozszczelniony przewód albo niewłaściwy kontakt przyssawki z obrabianym materiałem. Spadek podciśnienia nie zawsze oznacza więc awarię pompy.

Najczęstsze przyczyny utraty podciśnienia

Objaw	Prawdopodobna przyczyna	Jak sprawdzić?	Zalecane działanie
Podciśnienie spada tylko na jednym bloku	uszkodzona górna guma, dolna uszczelka, zawór lub korpus tego bloku	odizolować i sprawdzić blok pojedynczo; obejrzeć gumę od góry i od spodu	oczyścić blok, a uszkodzoną gumę lub uszczelkę wymienić
Podciśnienie spada po ułożeniu konkretnego detalu	porowaty materiał, nierówna powierzchnia, zbyt małe przykrycie gumy albo zanieczyszczenie powierzchni	wykonać próbę z innym, płaskim i nieporowatym detalem	oczyścić powierzchnię, zmienić rozmieszczenie bloków lub zwiększyć powierzchnię mocowania
Pompa pracuje częściej niż wcześniej	narastająca nieszczelność układu, zużycie gum, zabrudzony filtr albo rozszczelnienie przewodu	porównać czas osiągania wartości roboczej i zachowanie instalacji bez obciążenia	skontrolować kolejno gumy, połączenia, przewody, filtry i zawory
Jeden blok nie aktywuje się prawidłowo	zabrudzony, zablokowany lub uszkodzony zawór	sprawdzić swobodę działania zaworu po bezpiecznym wyłączeniu maszyny	oczyścić albo wymienić właściwy element zaworowy
Blok nie trzyma się belki lub konsoli	zużyta dolna guma, niewłaściwy wariant K-1/K-2 albo zabrudzone miejsce osadzenia	obejrzeć dolną powierzchnię bloku i sprawdzić zgodność z systemem stołu	zastosować właściwą dolną uszczelkę i oczyścić powierzchnię mocowania
Wszystkie przyssawki tracą podciśnienie	problem wspólny dla instalacji: przewód, filtr, zawór główny, pompa lub źródło podciśnienia	sprawdzić instalację od źródła podciśnienia w kierunku stołu	usunąć nieszczelność albo zlecić diagnostykę układu podciśnieniowego

Test gumy jako źródła utraty podciśnienia

Diagnostykę warto rozpocząć od najprostszego rozróżnienia: czy problem dotyczy jednego bloku, grupy bloków, czy całego stołu. Jeżeli spadek występuje tylko na jednej przyssawce, należy dokładnie obejrzeć jej górną gumę. Trzeba szukać przecięć, przefrezowań, pęknięć, trwałych odkształceń, ubytków i stwardnienia powierzchni. Ważne jest również sprawdzenie, czy guma jest prawidłowo osadzona na całym obwodzie i czy pomiędzy nią a detalem nie znajduje się pył, wiór lub inny materiał tworzący szczelinę.

Jeżeli górna guma wygląda prawidłowo, kolejnym krokiem jest kontrola dolnej uszczelki. Górna i dolna guma pełnią inne funkcje: górna uszczelnia połączenie bloku z detalem, natomiast dolna odpowiada za połączenie bloku ze stołem, belką lub konsolą. Właśnie przy dolnych gumach trzeba prawidłowo rozróżniać systemy K-1 i K-2. Więcej o konstrukcji obu rozwiązań opisano w artykule Schmalz VC-K1 i VC-K2 — systemy stołów belkowych CNC.

Kontrola pozostałych elementów układu

Jeżeli problem dotyczy kilku albo wszystkich przyssawek, trzeba skontrolować elementy wspólne dla instalacji:

• przewody i złącza pod kątem pęknięć, poluzowania i nieszczelności;
• filtry pod kątem zabrudzenia i ograniczonego przepływu;
• zawory pod kątem zablokowania lub niepełnego otwarcia;
• kanały podciśnienia w belkach i korpusach bloków;
• stan pompy oraz wartość podciśnienia zgodnie z dokumentacją maszyny;
• powierzchnię obrabianego materiału, zwłaszcza jej płaskość i porowatość powierzchni.

Nie należy przyjmować jednej uniwersalnej wartości podciśnienia dla wszystkich maszyn i systemów. Prawidłowy zakres trzeba porównać z dokumentacją danego centrum obróbczego, stołu oraz źródła podciśnienia.

Budowę i funkcje poszczególnych elementów opisuje poradnik Budowa bloku podciśnieniowego CNC — konstrukcja, rodzaje i zastosowanie. W przypadku uszkodzonej gumy należy zastosować prawidłowo dobrany element. Dostępne warianty znajdują się w kategorii zamienniki uszczelek i gum do przyssawek CNC.

Rozszerzoną procedurę od objawu do przyczyny znajdziesz w osobnym poradniku dlaczego przyssawka CNC traci podciśnienie — diagnostyka krok po kroku.

Rozpoznawanie zużycia gumy przyssawki CNC

Objawy widoczne podczas oględzin

Gumę należy dokładnie obejrzeć od góry, od spodu i na całym obwodzie. Do typowych oznak zużycia należą:

• przecięcia i ślady przefrezowania;
• pęknięcia powierzchni lub wargi uszczelniającej;
• przetarcia i miejscowe ubytki materiału;
• zaokrąglenie albo obniżenie powierzchni roboczej wskutek ścierania;
• trwałe spłaszczenie lub falowanie elementu;
• stwardnienie i wyraźna utrata elastyczności;
• odkształcenie uniemożliwiające równomierne osadzenie;
• zabrudzenia, których nie można bezpiecznie usunąć;
• uszkodzenie obszaru odpowiedzialnego za kontakt i tarcie z detalem.

W razie wątpliwości warto porównać używaną gumę z nowym egzemplarzem tego samego numeru. Porównanie pozwala łatwiej zauważyć obniżenie wargi, trwałą deformację albo zmianę geometrii, która narastała stopniowo.

Objawy podczas pracy maszyny

Zużycie gumy może objawiać się również bez widocznego dużego pęknięcia. Sygnałami ostrzegawczymi są:

• dłuższy czas osiągania wymaganej wartości podciśnienia;
• częstsza lub dłuższa praca pompy;
• spadek podciśnienia po obciążeniu konkretnego bloku;
• słabsze mocowanie jednego detalu lub jednej strefy stołu;
• przesuwanie obrabianego elementu;
• konieczność zmniejszania parametrów obróbki, mimo że wcześniej były stabilne;
• powtarzające się nieszczelności po oczyszczeniu gumy i powierzchni detalu.

Prosty test pojedynczego bloku

Po bezpiecznym wyłączeniu maszyny należy oczyścić gumę, miejsce osadzenia oraz powierzchnię testowego detalu. Następnie trzeba sprawdzić blok zgodnie z procedurą przewidzianą przez producenta maszyny. Jeżeli problem występuje tylko na tej przyssawce, a pozostałe bloki działają prawidłowo, należy skontrolować kolejno górną gumę, dolną uszczelkę, zawór i korpus.

Jeżeli wymiana górnej gumy usuwa nieszczelność, przyczyna została potwierdzona. Jeżeli problem pozostaje, nie należy automatycznie wymieniać kolejnych gum — trzeba sprawdzić pozostałe elementy bloku oraz instalacji.

Kryteria wycofania gumy z użytkowania

Gumy nie należy ponownie montować, jeżeli przecięcie lub pęknięcie przechodzi przez powierzchnię uszczelniającą, element jest trwale zdeformowany, materiał wyraźnie utracił elastyczność albo próba potwierdza nieszczelność. Doraźne klejenie uszkodzonej powierzchni roboczej może zmienić geometrię, elastyczność i tarcie, dlatego nie zastępuje prawidłowo dobranej gumy.

Właściwy wariant można ustalić na podstawie oznaczenia znajdującego się na spodzie gumy, numeru OEM, wymiaru zewnętrznego oraz — w przypadku 125×75 — rodziny bloku i wymiaru jego dolnej stopy. Dostępne zamienniki znajdują się w kategorii gumy do przyssawek CNC.

Wymiana górnej gumy w bloku podciśnieniowym HOMAG

Górną gumę należy wymieniać przy zatrzymanej i zabezpieczonej maszynie, zgodnie z instrukcją producenta centrum CNC. Jeżeli procedura producenta konkretnego bloku różni się od opisu poniżej, pierwszeństwo ma dokumentacja maszyny.

1. Wyłącz maszynę i zwolnij podciśnienie. Zabezpiecz urządzenie przed przypadkowym uruchomieniem zgodnie z procedurą zakładową.
2. Zidentyfikuj wariant gumy. Odczytaj oznaczenie ze spodu, porównaj numer OEM albo zmierz wymiar zewnętrzny. Dla 125×75 ustal dodatkowo wariant L lub F na podstawie rodziny i dolnej stopy bloku.
3. Zdejmij zużytą gumę bez uszkadzania korpusu. Nie używaj ostrych narzędzi, które mogłyby zarysować rowek lub powierzchnię osadzenia.
4. Oczyść i skontroluj miejsce montażu. Usuń pył i pozostałości materiału metodą bezpieczną dla korpusu. Sprawdź rowek, zawór, dolną uszczelkę i korpus pod kątem uszkodzeń.
5. Osadź nową gumę równomiernie. Profil nie może być skręcony, naciągnięty ani miejscowo podwinięty. Cały obwód powinien przylegać w przeznaczonym miejscu.
6. Wykonaj próbę pojedynczego bloku. Po ponownym uruchomieniu sprawdź szczelność i stabilność mocowania zgodnie z procedurą producenta maszyny, zanim wrócisz do normalnych parametrów obróbki.

Jeżeli nieszczelność pozostaje po prawidłowej wymianie, trzeba sprawdzić dolną gumę, zawór, korpus, przewody i pozostałe elementy instalacji. Właściwy wariant znajduje się w kategorii gumy i uszczelki do przyssawek CNC.

Najczęstsze błędy podczas wymiany gumy w przyssawce CNC

Prawidłowo dobrana nowa guma może nie zapewnić wymaganej szczelności, jeżeli zostanie niewłaściwie zamontowana.

Do najczęstszych błędów należą:

• nadmierne rozciąganie gumy podczas montażu – po osadzeniu elastomer może dążyć do powrotu do pierwotnego wymiaru, co może powodować wysuwanie się części gumy z rowka lub narożników;
• pozostawienie pyłu, wiórów albo innych zanieczyszczeń w miejscu osadzenia – nawet niewielkie zanieczyszczenie może spowodować nierówne ułożenie gumy i lokalną nieszczelność;
• podwinięcie krawędzi lub elementu uszczelniającego – guma powinna być równomiernie osadzona na całym obwodzie;
• skręcenie albo nierównomierne naciągnięcie gumy podczas wciskania jej w miejsce montażu;
• uszkodzenie powierzchni osadzenia ostrym narzędziem podczas demontażu starego elementu;
• stosowanie smarów, olejów lub przypadkowych środków chemicznych w celu ułatwienia montażu;
• pominięcie kontroli dolnej gumy, zaworu lub korpusu, jeżeli po wymianie górnej gumy nieszczelność nadal występuje.

Po zamontowaniu nowej gumy należy sprawdzić jej ułożenie na całym obwodzie, a następnie wykonać próbę pojedynczego bloku zgodnie z procedurą producenta maszyny.

Jeżeli blok nadal nie utrzymuje podciśnienia, nie oznacza to automatycznie wadliwej nowej gumy. Źródłem problemu może być również dolna uszczelka, zabrudzony lub uszkodzony zawór, nieszczelność korpusu albo element instalacji podciśnieniowej.

Kontrola i wymiana gum do przyssawek CNC

Gum do przyssawek CNC nie wymienia się według jednego uniwersalnego terminu, na przykład co sześć albo dwanaście miesięcy. O konieczności wymiany decyduje ich rzeczywisty stan, szczelność i stabilność mocowania. Częstotliwość zużycia zależy między innymi od intensywności pracy maszyny, rodzaju obrabianego materiału, zapylenia, sposobu czyszczenia, temperatury oraz ryzyka kontaktu gumy z narzędziem.

Terminy kontroli gum

Kontrolę górnych gum warto wykonywać:

• regularnie w ramach obsługi codziennej lub zmianowej maszyny;
• po każdym przefrezowaniu gumy albo kolizji narzędzia z blokiem;
• po nagłym spadku podciśnienia;
• gdy pompa zaczyna pracować częściej lub dłużej niż zwykle;
• gdy detal przesuwa się przy parametrach, przy których wcześniej pozostawał stabilny;
• po dłuższym przestoju maszyny;
• po pracy z materiałem szczególnie pylącym, porowatym albo silnie zanieczyszczającym powierzchnię mocowania.

Regularna kontrola nie oznacza, że gumę trzeba często wymieniać. Pozwala natomiast wykryć uszkodzenie, zanim doprowadzi ono do przesunięcia detalu, pogorszenia jakości obróbki lub przeciążenia układu podciśnieniowego.

Kryteria wymiany gumy

Górną gumę należy wymienić, gdy występuje co najmniej jeden z następujących objawów:

• przecięcie, przefrezowanie albo pęknięcie przechodzące przez powierzchnię uszczelniającą;
• trwała deformacja, która nie znika po odciążeniu;
• wyraźne wytarcie lub uszkodzenie wargi uszczelniającej;
• utrata elastyczności albo stwardnienie materiału;
• ubytek gumy lub uszkodzenie powierzchni odpowiedzialnej za tarcie;
• nieprawidłowe osadzenie wynikające z deformacji elementu;
• pogorszenie szczelności potwierdzone próbą na pojedynczym bloku;
• przesuwanie detalu, którego nie powodują ustawienia obróbki ani inne elementy instalacji.

Sama zmiana wyglądu lub koloru nie przesądza o konieczności wymiany. Decydują właściwości robocze: szczelność, elastyczność, geometria i zdolność do stabilnego utrzymania detalu.

Wymiana pojedynczych gum lub całego kompletu

Nie zawsze jest to konieczne. Jeżeli uszkodzenie ma charakter miejscowy — na przykład narzędzie przecięło gumę tylko jednego bloku — można wymienić pojedynczy element. W przypadku równomiernego zużycia całego zestawu używanego w tych samych warunkach warto jednak skontrolować wszystkie przyssawki i porównać ich stan. Różnice wysokości roboczej wynikające z deformacji lub silnego wytarcia mogą wpływać na podparcie elementu.

W zakładach pracujących bez dłuższych przestojów praktyczne jest przechowywanie zapasu najczęściej używanych wymiarów. Gumy VacuSystem można identyfikować po oznaczeniu umieszczonym na spodzie elementu, co ułatwia ponowne zamówienie właściwego wariantu. Pełna oferta znajduje się w kategorii gumy i uszczelki do przyssawek CNC.

Czynniki wpływające na trwałość gum do przyssawek CNC

Na trwałość gum do przyssawek CNC wpływają jednocześnie właściwości mieszanki kauczukowej, konstrukcja elementu i warunki eksploatacji. Dwie gumy o takich samych wymiarach mogą zużywać się inaczej, jeżeli różnią się twardością, elastycznością, geometrią warg uszczelniających, odpornością na ścieranie, jakością wulkanizacji lub powtarzalnością wykonania.

Materiał i proces produkcji

Najważniejsze cechy materiałowe to:

• elastyczność umożliwiająca dopasowanie do powierzchni detalu;
• odporność na ścieranie, nacinanie i rozdarcie;
• odporność na trwałe odkształcenie pod obciążeniem;
• stabilność wymiarowa;
• odporność na naturalne starzenie i stopniowe twardnienie;
• współczynnik tarcia odpowiedni do mocowanego materiału;
• powtarzalność właściwości kolejnych partii.

Znaczenie ma nie tylko rodzaj kauczuku, lecz także pełna receptura mieszanki, przebieg wulkanizacji i kontrola gotowego produktu. Dlatego same określenia „guma naturalna”, „guma syntetyczna” lub „zamiennik” nie wystarczają do oceny trwałości.

Geometria gumy

Trwałość i szczelność zależą również od konstrukcji elementu. Ważne są:

• kształt i grubość wargi uszczelniającej;
• powierzchnia odpowiedzialna za kontakt z detalem;
• rozmieszczenie kanałów i wycięć;
• dokładność odwzorowania miejsca osadzenia na bloku;
• równomierna wysokość całego obwodu;
• brak nadlewek, ubytków i miejscowych deformacji.

Nawet materiał o dobrych właściwościach nie zapewni prawidłowej pracy, jeśli geometria gumy powoduje nierównomierny docisk, nieszczelność albo niewłaściwe osadzenie na bloku.

Warunki pracy maszyny

Do szybszego zużycia mogą prowadzić:

• pył, wióry i ostre zanieczyszczenia pozostające pomiędzy gumą a detalem;
• przesuwanie materiału po powierzchni gumy zamiast jego podnoszenia i odkładania;
• obróbka materiałów o ostrych lub uszkodzonych krawędziach;
• częste kolizje przyssawek z narzędziem;
• nadmierne obciążenie małej liczby bloków;
• nieprawidłowe rozmieszczenie przyssawek;
• kontakt z substancjami, na które dana mieszanka nie jest odporna;
• wysoka temperatura, promieniowanie UV i ozon podczas nieprawidłowego przechowywania zapasów.

Czyszczenie i konserwacja

Powierzchnię gum należy myć letnią wodą z dodatkiem łagodnego detergentu, a następnie dokładnie spłukać i osuszyć. Nie wolno stosować rozpuszczalników, olejów ani ostrych narzędzi, ponieważ mogą uszkodzić powierzchnię, przyspieszyć starzenie lub zmienić właściwości tarcia. Przed ponownym uruchomieniem blok powinien być czysty, suchy i prawidłowo osadzony.

Czyste uszczelki VacuSystem nie pozostawiają na obrabianym materiale śladów ani tłustych odbarwień. Jeżeli taki ślad się pojawia, należy skontrolować czystość gumy, detalu i otoczenia pracy oraz wykluczyć kontakt z olejem, smarem lub innym zanieczyszczeniem.

Jak przechowywać zapasowe gumy do przyssawek CNC?

Zapasowe gumy należy przechowywać w zamkniętym opakowaniu, w chłodnym i suchym miejscu. Trzeba chronić je przede wszystkim przed:

• wysoką temperaturą i źródłami ciepła,
• bezpośrednim działaniem słońca i promieniowaniem UV,
• ozonem, olejami, rozpuszczalnikami i agresywnymi chemikaliami,
• dociskiem, zgięciem lub ułożeniem powodującym trwałe odkształcenie profilu podczas składowania.

Przed montażem każdą gumę warto skontrolować: sprawdzić jej kształt, elastyczność, powierzchnię i stan krawędzi. Element trwale odkształcony, stwardniały, popękany albo lepki nie powinien być montowany wyłącznie dlatego, że nie był wcześniej używany. Naturalne starzenie jest nieuniknione, ale właściwe przechowywanie wyraźnie ogranicza jego skutki.

Porównywanie trwałości różnych gum

Nie należy oceniać trwałości wyłącznie na podstawie ceny, koloru albo kraju pochodzenia. Wiarygodne porównanie powinno uwzględniać zgodność wymiarową, materiał, geometrię, wyniki testów, czas pracy w tych samych warunkach i stabilność kolejnych partii. W osobnym artykule przedstawiono porównanie gum do przyssawek CNC — oryginału, produktu VacuSystem i badanego zamiennika chińskiego. Opisane wyniki dotyczą konkretnych badanych egzemplarzy i nie powinny być automatycznie odnoszone do wszystkich produktów należących do danej grupy.

Materiały stosowane w gumach do przyssawek CNC

Nie istnieje jeden materiał najlepszy do wszystkich przyssawek CNC. Odpowiednia guma powinna łączyć elastyczność potrzebną do szczelnego dopasowania z odpornością na ścieranie, rozdarcie, trwałe odkształcenie i starzenie. Musi również zapewniać stabilność wymiarową oraz właściwy współczynnik tarcia dla obrabianego materiału. O jakości nie decyduje więc sama nazwa kauczuku, lecz cała mieszanka, geometria gumy i proces produkcji.

Z jakiego materiału wykonane są oryginalne gumy Schmalz?

Dobrym przykładem pokazującym, że nie istnieje jeden uniwersalny materiał stosowany w gumach do przyssawek CNC, są oryginalne płyty ssące Schmalz.

W dokumentacji technicznej Schmalz wiele wymiennych górnych i dolnych płyt ssących VCSP-O oraz VCSP-U stosowanych w blokach podciśnieniowych VCBL-K1 i VCBL-K2 oznaczonych jest jako TPE, czyli termoplastyczny elastomer.

Dotyczy to między innymi wybranych płyt ssących o wymiarach:

• 120×50 mm,
• 125×75 mm,
• 140×115 mm,
• 160×115 mm.

TPE nie oznacza jednej konkretnej receptury materiałowej. Jest to szeroka grupa elastomerów termoplastycznych, które łączą elastyczne właściwości charakterystyczne dla gumy z możliwością przetwarzania typową dla tworzyw termoplastycznych.

Samo oznaczenie „TPE” nie pozwala więc określić dokładnego składu mieszanki, jej twardości ani wszystkich właściwości użytkowych.

W innych konstrukcjach przyssawek, uszczelek i profili stosowane są również inne elastomery, między innymi NBR, EPDM, kauczuk naturalny oraz różnego rodzaju mieszanki kauczuków syntetycznych.

Dlatego nie należy przyjmować, że EPDM, NBR albo dowolny inny pojedynczy materiał jest uniwersalnym standardem dla wszystkich przyssawek CNC.

Przy porównywaniu gum znacznie ważniejsze od samej nazwy elastomeru są jego właściwości użytkowe, między innymi elastyczność, twardość, odporność na ścieranie i rozdarcie, stabilność wymiarowa, odporność na trwałe odkształcenie oraz współczynnik tarcia.

Wymagane właściwości gumy przyssawki CNC

Górna guma pełni jednocześnie kilka funkcji. Uszczelnia przestrzeń pomiędzy blokiem a detalem, pomaga kompensować niewielkie nierówności powierzchni i ogranicza przesuwanie materiału podczas obróbki. Z tego powodu materiał powinien mieć odpowiednio dobrane:

• elastyczność i zdolność powrotu do pierwotnego kształtu;
• twardość, która nie utrudnia uszczelnienia i jednocześnie zapewnia podparcie;
• odporność na ścieranie i powstawanie ubytków;
• odporność na rozdarcie i propagację nacięcia;
• odporność na trwałe odkształcenie pod obciążeniem;
• odporność na naturalne starzenie i stopniowe twardnienie;
• współczynnik tarcia odpowiedni do powierzchni detalu;
• stabilność wymiarową w warunkach pracy;
• zgodność z wymaganiami procesu, w tym brak niepożądanych dodatków.

Kauczuk naturalny, syntetyczny i mieszanki

Każda grupa materiałów ma inne właściwości, dlatego wybór nie powinien opierać się na prostym założeniu, że jeden rodzaj kauczuku jest zawsze lepszy. Kauczuk naturalny może zapewniać dobrą elastyczność i właściwości mechaniczne, natomiast składniki syntetyczne pozwalają modyfikować między innymi odporność na starzenie, ścieranie i warunki środowiskowe. W praktyce o zachowaniu gotowej gumy decyduje pełna receptura, dodatki, napełniacze, sposób wulkanizacji oraz geometria elementu.

VacuSystem stosuje w produkowanych w Polsce gumach do przyssawek CNC mieszankę kauczuku naturalnego i syntetycznego bez silikonu. Informacja „bez silikonu” jest istotna w procesach, w których jego obecność mogłaby być niepożądana, ale sama nie stanowi kompletnej oceny jakości. Równie ważne są tarcie, elastyczność, odporność na starzenie, dokładność wykonania i powtarzalność kolejnych partii.

Znaczenie geometrii gumy

Ta sama mieszanka może zachowywać się inaczej w zależności od konstrukcji produktu. Grubość i kształt wargi uszczelniającej wpływają na zdolność dopasowania do powierzchni, natomiast geometria części roboczej wpływa na rozkład nacisku i tarcie. Niedokładne wymiary, nierówna wysokość albo błędne wycięcia mogą powodować nieszczelność nawet wtedy, gdy zastosowano materiał o dobrych parametrach.

Dlatego przy wyborze gumy należy oceniać łącznie:

1. zgodność wymiarową i numer katalogowy;
2. właściwości mieszanki;
3. geometrię i sposób osadzenia;
4. powtarzalność wykonania;
5. wyniki testów lub doświadczenia z rzeczywistej eksploatacji;
6. zgodność z obrabianym materiałem i warunkami procesu.

Twardość gumy a trwałość

Nie można przyjąć takiej zasady. Zwiększenie twardości może w niektórych warunkach ograniczać deformację lub ścieranie, ale jednocześnie pogarszać dopasowanie do powierzchni i szczelność. Zbyt miękka guma może natomiast łatwiej się odkształcać albo uszkadzać. Optymalna twardość wynika z konstrukcji konkretnej gumy, sposobu mocowania oraz rodzaju obrabianego materiału.

Porównanie materiałów w warunkach pracy

Najbardziej użyteczne są testy wykonane na porównywalnych egzemplarzach, tej samej powierzchni i w takich samych warunkach. Należy sprawdzać nie tylko szczelność, lecz także odporność na przesunięcie, stabilność po wielu cyklach, zmiany elastyczności i zużycie powierzchni. VacuSystem opisał własne porównanie w artykule Gumy do przyssawek CNC za 30, 42,50 i 80 zł — czym różnią się zamienniki i oryginały?. Wyniki odnoszą się do badanych egzemplarzy i nie stanowią automatycznej oceny wszystkich produktów danego producenta lub kraju pochodzenia.

---

Powiązane artykuły Vacupedii

• Mocowania podciśnieniowe CNC – przyssawki, stoły i systemy mocowania
• Przyssawki do CNC – bloki podciśnieniowe CNC
• Budowa bloku podciśnieniowego CNC
• Systemowe stoły próżniowe CNC OEM
• Schmalz VC-K1 i VC-K2 – systemy stołów belkowych
• Stoły belkowe Morbidelli CNC

---

Podsumowanie

Dla górnych gum do przyssawek CNC podstawowym identyfikatorem jest wymiar zewnętrzny.

160×115 → 160.115.L

140×115 → 140.115.F

120×50 → 120.50.FL

Szczególnym przypadkiem jest 125×75:

stopa bloku 160×115 → 125.75.L

stopa bloku 140×115 → 125.75.F

Dla bloków rodziny 160×115 stosowane są:

160.115.L, 125.75.L oraz 120.50.FL.

Dla bloków rodziny 140×115:

140.115.F, 125.75.F oraz 120.50.FL.

Wysokość bloku oraz liczba obwodów nie zmieniają górnej gumy.

W przypadku gum dolnych obowiązują inne zasady i należy rozróżniać m.in. systemy K-1 i K-2.

---

Weryfikacja techniczna: VacuSystem — producent zamienników gum i uszczelek do wybranych bloków podciśnieniowych CNC.
Data aktualizacji: 3 września 2026 r.

HOMAG, Weeke, IMA, Schmalz, Biesse, Rover, Masterwood, Format-4, Felder, Holz-Her, Reichenbacher, Busellato, CMS, SCM i Morbidelli są znakami towarowymi należącymi do ich właścicieli. Produkty VacuSystem są niezależnie produkowanymi zamiennikami.

Definicje użyte w artykule

Blok podciśnieniowy CNC · Nakładka górna bloku · Nakładka dolna bloku · K1 i K2 · Wysokość robocza bloku CNC · Twardość Shore’a A · Współczynnik tarcia.

Szukaj dalej w VacuPedii

Przeszukaj VacuPedię Szukaj w VacuPedii